Als je aan de menopauze denkt, denk je waarschijnlijk als eerste aan het stoppen van je menstruatie. Maar heb je je weleens afgevraagd wat er daarna met je hormonen gebeurt? Want als oestrogeen zo belangrijk is voor je botten, bloedvaten en hersenen, wat betekent het dan als de aanmaak ervan verandert?
Als je aan de menopauze denkt, denk je waarschijnlijk als eerste aan het stoppen van je menstruatie. Maar heb je je weleens afgevraagd wat er daarna met je hormonen gebeurt? Want als oestrogeen zo belangrijk is voor je botten, bloedvaten en hersenen, wat betekent het dan als de aanmaak ervan verandert?
Je menstruatie stopt, maar de rol van oestrogeen is daarmee niet uitgespeeld. Sterker nog, je lichaam blijft ook na de menopauze oestrogenen aanmaken, alleen op een andere manier en in kleinere hoeveelheden.
In de vorige blog stonden we stil bij PMS en de invloed van hormoonschommelingen. Nu nemen we je mee naar een volgende fase in het leven van een vrouw: de overgang.
De overgang begint vóór je laatste menstruatie
De overgang begint vaak eerder dan je misschien denkt. Je kunt namelijk nog gewoon menstrueren, terwijl er achter de schermen al van alles verandert.
Misschien merk je dat je cyclus korter wordt, juist langer duurt of steeds minder voorspelbaar is. Dat komt doordat de eisprong minder regelmatig plaatsvindt en de productie van progesteron en oestrogeen verandert.
Wat goed is om te weten, is dat oestrogeen niet geleidelijk in een rechte lijn daalt. In het begin kan het juist behoorlijk schommelen. En dat kun je merken. Misschien slaap je minder goed, reageer je anders op bepaalde situaties of krijg je het ineens warm zonder duidelijke aanleiding.
De menopauze is officieel je laatste menstruatie. Alleen weet je dat pas achteraf, wanneer je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is.
Oestrogeen blijft belangrijk, ook na de menopauze
In deze blogserie hebben we al gezien dat oestrogeen veel meer doet dan alleen het baarmoederslijmvlies opbouwen. Het speelt op allerlei plekken in je lichaam een belangrijke rol.
Zo helpt het de afbraak van je botten af te remmen, heeft het invloed op je bloedvaten en vetstofwisseling en is het betrokken bij de communicatie in je hersenen. Ook de weefsels van je vagina reageren op oestrogeen.
En al die processen gaan gewoon door wanneer je menstruatie stopt.
Daarom is het ook niet zo vreemd dat veranderingen in je oestrogeenspiegel op verschillende manieren merkbaar kunnen zijn. Denk aan opvliegers, nachtzweten, vaginale droogheid of veranderingen in je stemming.
Ook je hart verdient in deze periode wat extra aandacht. Oestrogeen helpt namelijk om je hart en bloedvaten gezond te houden. Wanneer de hoeveelheid oestrogeen tijdens de overgang afneemt, kunnen ook je vaatwand en cholesterolhuishouding veranderen.
Dit draagt bij aan een hoger risico op hart- en vaatziekten, waaronder een hartinfarct. Dat klinkt misschien zorgelijk, maar het betekent zeker niet dat je hiermee te maken zult krijgen.
Juist daarom is het fijn om te weten dat je zelf ook invloed kunt uitoefenen. Met volwaardige voeding, voldoende beweging en aandacht voor het verminderen van stress kun je helpen dit risico te beperken.
Welke rol spelen je bijnieren?
Na de menopauze maken je eierstokken veel minder oestrogeen aan. Maar dat betekent gelukkig niet dat je lichaam helemaal stopt met de productie ervan.
Je lichaam heeft namelijk nog andere manieren om oestrogenen aan te maken. En daarbij spelen je bijnieren een belangrijke rol.
Je bijnieren produceren onder andere DHEA en androsteendion. Dit zijn hormoonvoorlopers die in andere weefsels, waaronder je vetweefsel, kunnen worden omgezet in oestrogenen.
Na de menopauze wordt vooral oestron, een andere vorm van oestrogeen, relatief belangrijker.
Doordat je eierstokken steeds minder oestrogeen produceren, wordt de bijdrage van deze andere route dus belangrijker.
Er blijft daardoor oestrogeen beschikbaar in je lichaam, al is dat doorgaans in kleinere hoeveelheden dan vóór de menopauze.
Je menstruatie mag dan stoppen, je hormoonaanmaak gaat gewoon door. Je lichaam zoekt als het ware een nieuwe balans en gaat verder met een ander hormonaal patroon.
Waarom rust en herstel zo belangrijk zijn
Misschien denk je bij de overgang vooral aan de veranderingen die je straks kunt gaan merken. Maar waarom zou je wachten tot die periode aanbreekt om goed voor jezelf te zorgen?
Juist in de jaren vóór de menopauze is het waardevol om bewust aandacht te besteden aan stress, rust en herstel.
Je bijnieren spelen namelijk niet alleen een rol in je stressreactie, maar leveren ook bouwstoffen voor de aanmaak van oestrogenen. En zoals je net hebt gelezen, wordt die bijdrage na de menopauze relatief belangrijker.
Dat maakt het extra waardevol om nu al ruimte te creëren voor voldoende slaap, ontspanning en momenten waarop je even niets hoeft.
En dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn.
Een rustige wandeling, vaste slaaptijden, een paar ademhalingsoefeningen of simpelweg wat minder verplichtingen in je agenda kunnen al helpen.
We zijn vaak geneigd om pas rust te nemen wanneer ons lichaam duidelijk aangeeft dat het te veel wordt. Maar waarom zou je daarop wachten?
Rust en herstel verdienen nu al een plek in je dagelijks leven, niet pas wanneer de klachten zich opstapelen.
Wat kun je zelf doen?
Gelukkig zijn er verschillende dingen die je zelf kunt doen om je lichaam in deze fase te ondersteunen. En het mooie is dat je daar niet mee hoeft te wachten tot je daadwerkelijk in de overgang zit.
Blijf aandacht geven aan je spieren en botten.
Beweging helpt je lichaam om sterk te blijven. Denk aan wandelen, traplopen of krachttraining. Het hoeft niet meteen intensief te zijn. Kies vooral iets wat bij je past en bouw het rustig op.
Voed je lichaam met wat het nodig heeft.
Gevarieerd eten blijft belangrijk. Zorg voor voldoende groenten, peulvruchten, eiwitten, gezonde vetten en calciumrijke voedingsmiddelen. Zo geef je je lichaam de bouwstoffen die het nodig heeft.
Leer je eigen lichaam beter kennen.
Iedere vrouw ervaart de overgang anders. Daarom kan het helpen om eens bij te houden wanneer je bepaalde klachten ervaart. Heb je last van opvliegers, slaap je slechter of merk je veranderingen in je stemming?
Kijk ook eens of je bepaalde patronen herkent. Misschien merk je bijvoorbeeld dat alcohol of cafeïne je klachten versterkt. Dan kun je voor jezelf ontdekken wat het effect is als je daar wat minder van gebruikt.
Geef jezelf de tijd om je lichaam opnieuw te leren kennen
De overgang is een fase waarin er veel verandert. Dat kan soms best even wennen zijn, zeker wanneer je lichaam anders reageert dan je gewend bent.
Maar hoe beter je begrijpt wat er gebeurt, hoe makkelijker het wordt om bewust aandacht te geven aan wat jouw lichaam nodig heeft. Ook als je laatste menstruatie al lang achter je ligt.
En misschien is dat wel het belangrijkste om mee te nemen: een goede voorbereiding begint al vóór de overgang.
Door op tijd aandacht te besteden aan voeding, beweging, rust en herstel, leg je een mooie basis voor deze nieuwe levensfase. Daarmee kun je je gezondheid ondersteunen en waar mogelijk klachten helpen voorkomen.
Daarnaast kun je denken aan aanvullende ondersteuning met kruiden en plantaardige stoffen die een hormoonachtige werking hebben, zoals fyto-oestrogenen.
Welke vorm van ondersteuning of behandeling het beste bij jou past, hangt natuurlijk af van je klachten, eventuele beperkingen en je persoonlijke situatie.
Uiteindelijk gaat het er vooral om dat je leert luisteren naar je lichaam en ontdekt wat jij nodig hebt in deze nieuwe fase van je leven.
