In de vorige blogs hebben we gezien hoe een verstoring van het darmbioom kan leiden tot ontstekingen, veranderingen in de communicatie tussen darm en brein, biofilmvorming en uiteindelijk klachten die veel verder gaan dan alleen de darm. We hebben ook gezien hoe het verminderen van ontstekingen, het ondersteunen van het zenuwstelsel, het herstellen van de darmwand en het aanpakken van biofilms kunnen bijdragen aan herstel.
Maar herstel stopt daar niet, welkom bij het laatste deel.
Waarom gezonde slijmvliezen zo belangrijk zijn
Je darmslijmvlies vormt een belangrijke beschermlaag tussen de buitenwereld en je lichaam. Alles wat je eet, drinkt en binnenkrijgt gaat uiteindelijk door deze barrière. Wanneer deze beschermlaag gezond is, worden voedingsstoffen efficiënt opgenomen en blijven ongewenste stoffen grotendeels buiten. Wanneer die laag onder druk komt te staan, kan dit gevolgen hebben voor de opname van voedingsstoffen, het immuunsysteem en de communicatie tussen je darmen en je brein.
L-glutamine opnieuw bekeken
Een belangrijke voedingsstof voor het darmslijmvlies is L-glutamine. Darmcellen gebruiken glutamine als belangrijke brandstofbron. Daarom wordt het vaak ingezet ter ondersteuning van de darmwand en het herstel van het darmslijmvlies. L-glutamine is echter niet alleen belangrijk voor de darmwand. Het speelt ook een rol binnen het zenuwstelsel. Glutamine kan namelijk worden omgezet in Glutamaat, een belangrijke neurotransmitter die vervolgens weer kan dienen als voorloper voor GABA.
GABA is één van de belangrijkste rustgevende boodschapperstoffen van het zenuwstelsel en helpt mee aan ontspanning, herstel en het reguleren van stressreacties. Daardoor bevindt L-glutamine zich op een interessant kruispunt tussen darmgezondheid, zenuwstelsel en herstel. Met andere woorden: een voedingsstof die belangrijk is voor het onderhoud van de darmwand, speelt tegelijk ook een rol in processen die betrokken zijn bij rust, ontspanning en de communicatie tussen darm en brein. Maar hier wordt het nog interessanter...
Tijdens periodes van ziekte, ontstekingen, infecties, stress, operaties of andere vormen van lichamelijke belasting stijgt de behoefte van het lichaam aan glutamine aanzienlijk. Immuuncellen gebruiken glutamine. Herstelprocessen gebruiken glutamine. Het lichaam gebruikt glutamine op verschillende plaatsen tegelijkertijd. Daardoor kan er relatief minder beschikbaar zijn voor het onderhoud van het darmslijmvlies. Dat kan één van de redenen zijn waarom sommige mensen na ziekte, langdurige stress of een infectie nog maanden klachten kunnen houden.
Darmbacteriën die invloed hebben buiten de darm
Dat darmbacteriën meer doen dan voedsel helpen verteren, blijkt ook uit onderzoek naar specifieke bacteriestammen.
- Zo zijn Lactobacillus helveticus en Bifidobacterium longum onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op stemming, stressbeleving en de communicatie tussen darm en brein. In verschillende onderzoeken werden verbeteringen gezien in metingen die verband houden met psychisch welzijn en stress. Ook werden veranderingen waargenomen in bepaalde stress gerelateerde biomarkers, zoals cortisol.
- Ook Lactobacillus rhamnosus heeft veel aandacht gekregen binnen onderzoek naar de Gut-Brain Axis. Deze bacterie wordt onderzocht vanwege hun invloed op de communicatie tussen darm en zenuwstelsel. Onderzoekers hebben hierbij onder andere gekeken naar processen die verband houden met GABA en de manier waarop signalen tussen darm en brein worden uitgewisseld.
Hoewel één bacteriestam nooit de oplossing is voor alle klachten, laten deze onderzoeken wel zien hoe nauw darm en brein met elkaar verbonden zijn. Wat zich in de darm afspeelt, blijft vaak niet beperkt tot de darm alleen.
Signalen dat je darm mogelijk aandacht nodig heeft
Veel mensen denken bij darmproblemen direct aan buikpijn of diarree. Maar de signalen kunnen veel breder zijn. Denk bijvoorbeeld aan:
- Een opgeblazen gevoel
- Overmatige winderigheid
- Wisselende ontlasting
- Voedselgevoeligheden
- Onverklaarbare cravings naar suiker, zoetigheid of snelle koolhydraten
- Vermoeidheid
- Hersenmist
- Verminderde concentratie
- Slechter herstel na inspanning
- Huidproblemen
- Verhoogde stressgevoeligheid
- Prikkelbaarheid
- Slaapproblemen
- Terugkerende infecties
- Verminderde weerstand
Daarnaast zien we in onderzoek steeds meer aandacht voor de mogelijke relatie tussen darmgezondheid, het immuunsysteem en auto-immuunziekten. Dat betekent niet dat darmproblemen automatisch een auto-immuunziekte veroorzaken. Wel weten we dat een groot deel van het immuunsysteem zich in en rondom de darm bevindt en dat verstoringen van het darmmilieu invloed kunnen hebben op immuunreacties in het lichaam.
Daarom wordt binnen de natuurgeneeskunde en de wetenschap steeds meer gekeken naar de rol van darmgezondheid als onderdeel van een bredere aanpak bij immuun gerelateerde klachten.
Klachten die bijna niemand aan de darm koppelt
Misschien nog opvallender is dat sommige klachten zelden met de darm in verband worden gebracht. Toch zien we regelmatig verbanden tussen darmgezondheid en:
- Angstgevoelens
- Neerslachtigheid
- Verminderde stressbestendigheid
- Concentratieproblemen
- Onrust
- Gejaagdheid
- Moeite met ontspannen
- Veranderingen in stemming
Dat betekent niet dat alle psychische klachten uit de darm komen. Maar het betekent wel dat de darm een grotere rol kan spelen dan veel mensen beseffen.
Terug naar mijn cliënt
Toen deze cliënt voor het eerst in mijn praktijk kwam, waren er bijna twee jaar verstreken sinds de buikgriep. Hij was voortdurend misselijk. Had angst ontwikkeld rondom eten. Ervaarde buikklachten. En voelde zich gevangen in een systeem dat maar niet tot rust kwam. Door stap voor stap het darmmilieu te ondersteunen, ontstekingen te verminderen, het zenuwstelsel te ondersteunen, de darmwand te helpen herstellen en vervolgens biofilms aan te pakken, begon er langzaam verandering te ontstaan!
Na ongeveer drie maanden waren zijn angsten grotendeels verdwenen. Zijn misselijkheid nam sterk af. Hij kon zijn medicatie in overleg met zijn huisarts steeds afbouwen. En een aantal maanden later waren zijn klachten volledig verdwenen.
De belangrijkste les van de Gut-Brain Axis
Wat begon als een buikgriep van enkele dagen, groeide uit tot klachten die bijna twee jaar aanhielden. Uiteindelijk bleek herstel niet alleen te gaan over het bestrijden van bacteriën. Het ging over het herstellen van de balans. De balans tussen darm en brein. Tussen immuunsysteem en zenuwstelsel. Tussen belasting en herstel.
De belangrijkste les van de Gut-Brain Axis is eenvoudig:
“Je darmen zijn veel meer dan een spijsverteringsorgaan. Ze vormen een belangrijk communicatiecentrum dat invloed heeft op vrijwel het hele lichaam.”
- Ze communiceren met het immuunsysteem.
- Ze communiceren met het zenuwstelsel.
- Ze beïnvloeden hormonen, neurotransmitters en ontstekingsprocessen.
- En wanneer het evenwicht verstoord raakt, kunnen de gevolgen zich op verrassende manieren uiten, soms in de darm, soms daarbuiten.
En soms begint herstel op een plek waar de meeste mensen nooit zouden zoeken.
