De Gut-Brain Axis, deel 3! In deze blog krijg je antwoord op de volgende vragen: Hoe maak je bacteriën weer zichtbaar voor het immuunsysteem? Hoe herstel je de balans in het darmmicrobioom zonder het ecosysteem verder te verstoren? En hoe ondersteun je het lichaam bij het opruimen van wat daar niet thuishoort?
Waarom herstel vaak begint met rust creëren
In de vorige blog zagen we hoe een verstoord darmbioom, laaggradige ontstekingen en biofilms invloed kunnen hebben op de communicatie tussen darm en brein. Maar hoe herstel je zo'n systeem? Om die vraag te beantwoorden, wil ik nog even teruggaan naar de cliënt uit mijn eerste blog.
Na zijn buikgriep ontwikkelde hij niet alleen buikklachten, maar ook angst rondom eten. Hij was regelmatig misselijk, kreeg buikpijn en begon steeds meer voedingsmiddelen te vermijden. Dat is niet zo vreemd als je begrijpt dat darmbacteriën voortdurend communiceren met het zenuwstelsel.
Darmbacteriën beïnvloeden meer dan alleen de darm.
Bacteriën produceren allerlei stoffen die invloed hebben op het lichaam. Wanneer het darmmilieu uit balans raakt, kunnen ontstekingen toenemen en kunnen processen die betrokken zijn bij ontspanning, stemming en stressregulatie worden beïnvloed.
Twee belangrijke stoffen hierbij zijn serotonine en GABA. Serotonine speelt een rol bij stemming, slaap, darmbewegingen en het algemene gevoel van welzijn.
GABA is één van de belangrijkste remmende boodschapperstoffen van het zenuwstelsel en helpt het lichaam tot rust te komen. Wanneer het darmmilieu langdurig verstoord is, zien we vaak dat mensen zich minder ontspannen voelen, sneller overprikkeld raken en gevoeliger worden voor stress.
Waarom alleen medicatie niet altijd voldoende is
Mijn cliënt gebruikte op advies van zijn huisarts antidepressiva. Deze medicatie kan voor sommige mensen waardevol zijn en verlichting geven. Wat veel mensen echter niet weten, is dat deze middelen doorgaans niet zorgen voor de aanmaak van serotonine. Ze zorgen er vooral voor dat aanwezige serotonine langer beschikbaar blijft. Maar wanneer het lichaam onvoldoende bouwstoffen heeft of wanneer het darmmilieu ernstig verstoord is, blijft het belangrijk om ook naar de onderliggende factoren te kijken. Want als de fabriek onvoldoende produceert, is er uiteindelijk minder om vast te houden.
De fundering herstellen
Voordat we biofilms gingen aanpakken, lag de focus eerst op het creëren van rust. Het verminderen van ontstekingen. Het ondersteunen van het zenuwstelsel. Het optimaliseren van de darmomgeving. Daarbij werd aandacht besteed aan voeding, voldoende bouwstoffen, magnesium, omega 3-vetzuren, ondersteunende micro-organismen en L-glutamine.
L-glutamine is een aminozuur dat door darmcellen veel wordt gebruikt als brandstof. Daarom wordt het vaak ingezet ter ondersteuning van het darmslijmvlies en een gezonde darmwand. Wanneer het darmmilieu langere tijd onder druk heeft gestaan door ontstekingen, stress of een verstoring van het microbioom, kan ondersteuning van het darmslijmvlies een belangrijke stap zijn in het herstelproces.
Een beter functionerende darmwand kan bovendien bijdragen aan een betere opname van voedingsstoffen, waardoor het lichaam weer meer bouwstoffen tot zijn beschikking krijgt voor herstel.
Ook werd gekeken naar de vertering. Want voeding bevat eiwitten, vetten en koolhydraten die eerst moeten worden afgebroken voordat het lichaam de voedingsstoffen kan opnemen. Wanneer iemand langdurig stress ervaart, kan dit de spijsvertering beïnvloeden. Signalen die nodig zijn voor een optimale vertering kunnen afnemen, waardoor voedingsstoffen minder efficiënt worden opgenomen. Daardoor kunnen tekorten ontstaan aan stoffen die juist nodig zijn voor herstel.
Ook de ontgiftingsorganen verdienen aandacht
Wanneer het darmmilieu uit balans raakt, kunnen bacteriën niet alleen ontstekingsstoffen produceren, maar ook allerlei stofwisselingsproducten afgeven.Sommige van deze stoffen kunnen bijdragen aan klachten zoals vermoeidheid, hersenmist, prikkelbaarheid, concentratieproblemen of een algemeen gevoel van onwel zijn.
Het lichaam moet deze stoffen verwerken en afvoeren via onder andere de lever, nieren, darmen, longen en huid. Wanneer deze belasting langere tijd aanwezig is, kan het herstelproces meer energie van het lichaam vragen. Daarom is het in deze eerste fase vaak niet alleen belangrijk om de darm en het lichamelijke systeem te ondersteunen, maar ook aandacht te besteden aan het zenuwstelsel en aan de organen die betrokken zijn bij verwerking en uitscheiding.
Met andere woorden: voordat we het schild van de biofilm gaan doorbreken, willen we eerst zorgen dat het lichaam voldoende veerkracht heeft opgebouwd om op een gezonde manier met de vrijgekomen stoffen om te gaan.
Het resultaat
Naarmate de ontstekingen afnamen en het darmmilieu rustiger werd, begon er iets bijzonders te gebeuren.
- De angst rondom eten nam af.
- De misselijkheid werd minder.
- Zijn zenuwstelsel kwam meer tot rust.
- Binnen enkele maanden waren de grootste angsten verdwenen. In overleg met zijn huisarts kon hij zijn medicatie bovendien relatief snel afbouwen.
Maar daarmee waren we er nog niet.
De verborgen vesting van bacteriën
Bij langdurige klachten is er vaak meer aan de hand. Sommige bacteriën kunnen zich verschuilen in biofilms. Een biofilm bestaat uit een beschermende matrix die onder andere opgebouwd kan zijn uit eiwitten, suikers en andere stoffen die bacteriën zelf produceren. Je kunt het vergelijken met een beschermende vesting. Of zoals ik eerder beschreef in blog twee: een schild.
Zolang die vesting of dat schild intact blijft, kunnen bacteriën zich gedeeltelijk afschermen van het immuunsysteem. Waarom enzymen zo belangrijk zijn? Hier komen enzymen in beeld. Enzymen zijn stoffen die bepaalde verbindingen kunnen afbreken. Ons lichaam gebruikt ze dagelijks voor de vertering van voedsel. Eiwitten, vetten en koolhydraten moeten immers eerst worden afgebroken voordat ze kunnen worden opgenomen. Maar enzymen kunnen ook worden ingezet als onderdeel van een strategie om biofilms af te breken.
Omdat biofilms onder andere bestaan uit eiwitten en andere complexe structuren, kunnen bepaalde enzymen helpen deze beschermlaag toegankelijker te maken. Hierdoor kunnen het immuunsysteem en andere interventies beter hun werk doen. Daarom worden bij sommige mensen producten gebruikt die verschillende enzymen combineren, zoals verteringsenzymen of gespecialiseerde formules. In mijn praktijk maak ik daarbij onder andere gebruik van producten zoals Optimal Enzyme en Plant O'Mune van Plant O'Vitamins als onderdeel van een bredere aanpak.
Het schild doorbreken
Pas wanneer het systeem meer rust heeft gekregen en de biofilms beter toegankelijk worden, kan het lichaam vaak effectiever reageren op ongewenste micro-organismen. Dat betekent niet alleen het afbreken van biofilms, maar ook het herstellen van het evenwicht in het darmmilieu.
Het doel is niet simpelweg om bacteriën te bestrijden, maar om het ecosysteem van de darm weer in balans te brengen, zodat gunstige bacteriën opnieuw de ruimte krijgen om hun werk te doen.
Wanneer bacteriën weer beter met elkaar communiceren, ontstekingen afnemen en het darmmilieu herstelt, zien we vaak dat ook de communicatie tussen darm en brein verbetert. Dat kan invloed hebben op stemming, stressgevoeligheid, concentratie, slaap en zelfs angstklachten. Maar herstel stopt niet bij het afbreken van biofilms. Het onderhouden van een gezonde darmwand en gezonde slijmvliezen blijft minstens zo belangrijk. Uiteindelijk vormen zij de grens tussen de buitenwereld en ons lichaam.
- Hoe weet je eigenlijk dat je darmen extra aandacht nodig hebben?
- Welke signalen geven je lichaam en je darmen af voordat er grotere klachten ontstaan?
- En welke klachten worden verrassend vaak gekoppeld aan iets anders, terwijl de oorzaak mogelijk in de darm ligt?
Daar gaan we het in de vierde en laatste blog over hebben.
Want sommige signalen van een verstoorde darmgezondheid zijn zo alledaags, dat bijna niemand ze nog met de darmen in verband brengt.
